Petrovaradin

Petrovaradin je onaj deo Novog Sada koji leži preko Dunava, u Sremu, tačno naspram gradskog centra. Dok je ostatak grada ravna panonska ravnica, ovde teren odmah počinje da se penje: prvo stena sa tvrđavom nad rekom, pa terase kuća i bašta koje se uspinju ka Fruškoj gori.

Opština nije samo naselje Petrovaradin — u nju ulaze i Sremska Kamenica i sela na padinama iznad Dunava. Zbog toga se pre doživljava kao niz zasebnih naselja nego kao jedna gradska četvrt: niska gradnja, mnogo zelenila i osetno mirnije nego na levoj obali. Centar Novog Sada vidi se preko vode i udaljen je svega nekoliko minuta kada na mostovima nema zastoja.

Stena nad Dunavom utvrđivana je još u rimsko doba, kada je tu stajao logor Kusum; kasnije su došli srednjovekovna opatija i utvrđenje, a u šesnaestom veku osmanska vlast. Pošto su Habzburzi krajem sedamnaestog veka zauzeli položaj, počeli su gradnju tvrđave kakvu danas vidimo — bastionog sistema po tada najsavremenijoj vojnoj nauci, sa kilometrima galerija probijenih kroz stenu, a radovi su se protegli na najveći deo osamnaestog veka.

Pod njenim zidinama je 1716. godine princ Evgenije Savojski porazio osmansku vojsku. Kako je naseljavanje unutar utvrđenog katoličkog grada bilo ograničeno, srpski trgovci i zanatlije podigli su naselje na suprotnoj obali — od njega je nastao Novi Sad. Petrovaradin je kasnije postao opština upravo tog grada.

Razlog da se ovde živi je jednostavan: ovo je jedini deo Novog Sada u kome možete imati kuću, baštu, padinu i pogled na reku, a da ne izađete iz grada. Placevi su veći, gradnja niža, a Fruška gora počinje tamo gde se ulice završavaju. Odgovara porodicama kojima treba prostor i kojima vožnja nije teret, ljudima koji rade od kuće i svima koji radije žive u naselju koje poznaju po imenu nego u bloku.

Znatno manje odgovara onima koji sve žele peške: sadržaji su raštrkani, ulice strme i često uske, a posao, stanica, fakulteti i izlasci nalaze se preko mosta. Ako bi vas svakodnevni prelazak u špicu iscrpljivao, bolje je tražiti drugu adresu.

Svakodnevica je lokalna i tiha. Pekare, manje prodavnice i poneki kafić pokrivaju dnevne potrebe, a za izlazak tu su kafane i bašte Podgrađa ispod tvrđave, kao i sam plato tvrđave, koji meštani koriste kao park s pogledom. Veća kupovina po pravilu znači prelazak u Novi Sad. Vrtići i osnovne škole postoje po naseljima; srednja škola i fakultet znače levu obalu.

Prava prednost je Fruška gora, sa stazama za šetnju i bicikl, vinogradima i voćnjacima na svega nekoliko minuta uzbrdo. Zdravstveni instituti u Sremskoj Kamenici značajan su lokalni poslodavac. Stanovništvo je mešavina porodica koje su tu generacijama i ljudi koji su se iz gradskih blokova doselili da grade.

Sve zavisi od dunavskih mostova. Varadinski most spušta se tačno ispod tvrđave i najkraći je put do centra peške ili biciklom, dok teži saobraćaj primaju Most slobode i Žeželjev most, koji nosi i drum i prugu. Gradski autobusi povezuju Petrovaradin i Sremsku Kamenicu sa centrom tokom celog dana, mada su u selima na padinama polasci ređi.

Drumski izlaz ka jugu je jednostavan: desnom obalom vodi stari beogradski put preko Sremskih Karlovaca, a putevi preko Fruške gore izlaze na Irig i Rumu; za sever i zapad se prvo prelazi reka. Unutar opštine se dobro hoda kroz svako naselje ponaosob, ali retko između njih — brda i razdaljine čine automobil podrazumevanim.